Nga Mi sơn (tiếng Trung: 峨嵋山) hay núi Nga Mi hay Đại Quang Minh sơn là một ngọn núi nằm ở phía trung nam tỉnh Tứ Xuyên thuộc miền tây Trung Quốc, trên khu vực quá độ của ḷng chảo Tứ Xuyên theo hướng cao nguyên Thanh-Tạng. Thông thường được viết là 峨眉山 và đôi khi là 峩嵋山 hay 峩眉山, nhưng cách phát âm không thay đổi.

Nga Mi sơn là một trong Tứ đại Phật giáo danh sơn. Vị Bồ Tát bảo trợ của Nga Mi sơn là Samantabhadra, trong tiếng Việt c̣n được gọi là Phổ Hiền bồ tát.

Đỉnh cao nhất của Nga Mi sơn là đỉnh Vạn Phật của ngọn núi chính Kim Đỉnh, với độ cao 3.099 m. Với địa thế cao chót vót, phong cảnh đẹp nên người ta nói tới Nga Mi sơn như là "Nga Mi thiên hạ tú". Là một trong Tứ đại Phật giáo danh sơn, tại Nga Mi sơn có khoảng 26 ngôi chùa; miếu, trong đó có 8 ngôi chùa; miếu lớn là cơ bản nhất. Người ta cho rằng Nga Mi sơn chính là đạo tràng của Phổ Hiền bồ tát.

Nga Mi sơn cùng bức tượng đại Phật Lạc sơn, bức tượng Phật tạc trên vách đá lớn nhất thế giới ở núi Thê Loan, được UNESCO công nhận là Di sản thế giới ngày 6 tháng 12 năm 1996.

Các nguồn tài liệu thế kỷ 16 và 17 có đề cập tới việc tập luyện vơ thuật trong các ngôi chùa trên núi Nga Mi^[1], là nguồn tham chiếu hiện c̣n lưu giữ được có niên đại sớm nhất nói tới chùa Thiếu Lâm như là khởi nguồn của vơ thuật Trung Hoa.^[2]. Trường phái vơ thuật Nga Mi là sự kết hợp của Phật giáo với Đạo giáo.

Địa lư, khí hậu

Khu vực rộng lớn bao quanh Nga Mi sơn về mặt địa chất được biết đến như là tỉnh đá lửa lớn Nga Mi sơn kỷ Permi, một tỉnh đá lửa lớn đă phun trào trong thời gian thuộc kỷ Permi.

Khu vực Nga Mi sơn có nhiều sương mù, thiếu nắng, lượng mưa dồi dào. Khí hậu trên khu vực b́nh nguyên này là cận nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung b́nh về tháng 1 là khoảng 6,9°C, trung b́nh về tháng 7 là 26,1°C. Tuy nhiên, tại Nga Mi sơn th́ kiểu khí hậu thay đổi theo độ cao. Từ độ cao 1.500 m đến khoảng 2.100 m là kiểu khí hậu ôn đới ấm, từ độ cao 2.100 m đến khoảng 2.500 m là khí hậu ôn đới trung gian, từ độ cao 2.500 m trở lên là khí hậu cận hàn đới. Từ độ cao 2.000 m trở lên th́ thời gian băng tuyết bao phủ ước chừng khoảng 6 tháng mỗi năm, kéo dài từ tháng 10 năm trước tới tháng 4 năm sau.

Động, thực vật hoang dă

Tại đây có trên 3.000 loài thực vật. Hiện tại, quần thể động vật hoang dă tại khu vực Nga Mi sơn ước chừng khoảng 2.300 loài, trong đó có 51 loài động vật có vú, 256 loài chim, 34 loài ḅ sát, 60 loài cá, 33 loài động vật lưỡng cư, 1.000 loài côn trùng. Thường gặp là gấu trúc nhỏ, hươu xạ, khỉ đuôi ngắn, dê rừng, gà lôi, cẩm kê bụng trắng, báo, trĩ sừng tro loang lổ v.v, trong đó có 29 loài thuộc danh sách động vật cần bảo vệ của Trung Quốc. Trên đường lên núi có nhiều khỉ, kết thành bầy xin ăn các du khách, cũng là một điểm đặc sắc của Nga Mi sơn.

Cảnh quan chủ yếu

Kim Đính

Kim Đính c̣n gọi là "Vạn Phật Đính", là ngọn núi cơ bản của Nga Mi sơn, cũng là điểm du lịch cơ bản của nó. Tại Kim Đính có thể nh́n thấy 4 ḱ quan của Nga Mi sơn là Nhật xuất, Vân hải, Phật quang, Thánh đăng.

Chùa Báo Quốc

Chùa Báo Quốc nằm ở chân núi Nga Mi, trên lối vào Nga Mi sơn, đồng thời cũng là nơi diễn ra các hoạt động Phật giáo chính. Chùa này được xây dựng vào khoảng niên hiệu Vạn Lịch thời nhà Minh (cuối thế kỷ 16, đầu thế kỷ 17), c̣n có tên gọi là "Hội Tông đường", trong nội cung thờ Phổ Hiền bồ tát. Đến thời vua Khang Hi nhà Thanh cho đổi tên thành "chùa Báo Quốc". Chùa tọa lạc trên diện tích 40.000 m², bao gồm sơn môn, điện thờ Di Lặc, điện Đại Hùng, điện thờ Thất Phật (bảy vị Phật), điện thờ Phổ Hiền và lầu chứa kinh văn nhà Phật.

Thanh Âm các

Thanh Âm các, c̣n gọi là chùa Ngọa Vân, nằm tại Ngưu Tâm lĩnh của Nga Mi sơn, phía dưới có hai suối Hắc Bạch, nằm ở độ cao 710 m. Trong nội cung có tượng Thích Ca Mâu Ni cùng các bồ tát là Văn Thù và Phổ Hiền. Phía dưới của Thanh Âm các là hai phi đ́nh, hai bên có cầu, gọi là song phi kiều. Phía dưới hai suối Hắc Bạch có một tảng đá lớn, h́nh dáng giống như tim ḅ (ngưu tâm), gọi là "ngưu tâm thạch".

Bạch Vân giáp

Bạch Vân giáp, c̣n gọi là "Nhất Tuyến Thiên", là một vách núi hẹp, dài khoảng 130 m, rộng khoảng 6 m, nơi hẹp nhất là 3 m, có cầu treo cho 2 người qua lại được.

Cửu Lăo động

Cửu Lăo động dài khoảng 1.500 m, chia làm ba đoạn. Tương truyền tại đây có chín ông già tu tiên là Thiên Anh, Thiên Nhậm, Thiên Trụ, Thiên Tâm, Thiên Cầm, Thiên Phụ, Thiên Xung, Thiên Nhuế, Thiên Bồng.

Khác

Các cảnh quan khác c̣n có các chùa là Tiên Phong tự, Vạn Niên tự và Phục Hổ tự. Vạn Niên tự có kiến trúc mang đậm dấu ấn của Đạo giáo. Trong Vạn Niên tự có tượng đồng Phổ Hiền bồ tát cưỡi voi cao 7,35 m, nặng 62 tấn.

Lạc Sơn Đại Phật - Leshan Giant Buddha Scenic Area

Lạc Sơn Đại Phật (tiếng Trung giản thể: 乐山大佛, phồn thể: 樂山大佛, bính âm: Lèshān Dàfó), c̣n gọi là Lăng Vân Đại PhậtGia Định Đại Phật, là tượng Phật bằng đá cao nhất thế giới. Bức tượng Phật Di Lặc này được tạc vào vách đá Thê Loan của núi Lăng Vân, nằm ở chỗ hợp lưu của ba con sông là Mân Giang, Đại Độ và Thanh Y ở miền nam tỉnh Tứ Xuyên của Trung Quốc, cách địa cấp thị Lạc Sơn khoảng 3 km về phía đông. Bức tượng đá đối mặt với Nga Mi sơn, và ḍng sông chảy dưới chân của Phật. hay

Công việc tạc bức tượng này được khởi đầu vào năm 713, do một nhà sư Trung Quốc là ḥa thượng Hải Thông chỉ huy. Ông hy vọng rằng Phật có thể giúp làm cho nước sông êm đềm tạo thuận lợi cho tàu thuyền đi lại trên sông. Theo truyền thuyết, khi nguồn tài trợ cho công tŕnh bị đe dọa, ông đă tự khoét mắt để tỏ ḷng mộ đạo và sự ngay thẳng của ḿnh. Công việc này chỉ được các môn đồ của ông hoàn thành sau 90 năm.
 

Dường như là công tŕnh xây dựng khổng lồ này đă tạo ra nhiều đá được bóc tách ra khỏi vách đá và trầm lắng xuống ḷng sông, làm cho các ḍng chảy bị biến đổi và v́ thế làm cho tàu bè qua lại an toàn hơn.

Kể từ ngày 13 tháng 2 năm 1982, Lạc Sơn Đại Phật đă được Quốc vụ viện Cộng ḥa Nhân dân Trung Hoa đưa vào danh sách các đơn vị văn vật trọng điểm toàn quốc.

Khu vực Nga Mi sơn với phong cảnh đẹp, bao gồm cả khu vực có Lạc Sơn Đại Phật đă được liệt kê trong danh sách của UNESCO như là di sản thế giới kể từ ngày 6 tháng 12 năm 1996.

Với chiều cao 71 mét, bức tượng mô tả Phật Di Lặc đang ngồi với hai tay đặt trên đầu gối. Thân của tượng Phật cao 59,98 m, đầu cao 14,7 m, rộng 10 m, mắt rộng 3,3 m, mũi dài 5,6 m, miệng rộng 3,3 m, tai dài 7 m, cổ cao 3 m, vai rộng 28 m, thân thể rộng 28,5 m, chân dài 10,3 m, rộng 9 m. Đỉnh đầu có 1.021 búi tóc và móng tay nhỏ nhất cũng đủ lớn để có thể đủ cho một người ngồi vào.
 

Hai bên tượng Phật có hai hộ pháp, cao khoảng 16 m, rộng khoảng 6 m, thân mặc chiến bào, tay cầm pháp khí. Người dân trong khu vực này nói rằng: “sơn thị nhất tọa Phật, Phật thị nhất tọa sơn” ("Núi là Phật và Phật cũng là núi").
 

Một phần điều này là do dăy núi trong đó có Lạc Sơn Đại Phật được cho là có h́nh dáng tương tự như Phật đang ngủ, khi nh́n từ phía sông, với Đại Phật nằm ở vị trí tim, ngụ ư "tâm trung hữu phật".